Cadeaus voor wie graag kookt: wat echt gebruikt wordt na Sinterklaas

Vorig jaar kreeg mijn moeder met Sinterklaas een spiralizer. Van mij. Ik had hem gekocht omdat ze een keer had gezegd dat ze "iets met courgette" wilde proberen. Hij heeft één keer op het aanrecht gestaan, in december, en staat sindsdien in de kast boven de afzuigkap. Naast de fonduepan van 2014 en het wafelijzer van mijn tante.

Ik ben kapster, geen kok. Maar in mijn familie wordt veel gekookt. Mijn moeder staat in haar keuken in Rotterdam-Zuid elke zondag bruine bonen met zoutvlees te maken voor wie er maar langskomt. Mijn vriend Dex kookt in het weekend uitgebreid, met muziek aan en elke pan in huis vies. Mijn vader doet de barbecue en weegt alles af, tot op de gram. Elk jaar weer is het dezelfde vraag: wat geef je iemand die al alles heeft?

Dit jaar wilde ik het slimmer doen. Dus vroeg ik het gewoon aan de mensen die het weten.

Hoe ik het heb aangepakt

In de salon, in de groepsapp van mijn familie en bij vrienden vroeg ik 41 mensen die graag koken twee dingen. Welk keukencadeau kreeg je de afgelopen twee jaar met Sinterklaas, Kerst of je verjaardag? En gebruik je het nog minstens één keer per week?

Samen noemden ze 73 cadeaus. Daarvan worden er 34 nog wekelijks gebruikt, 22 af en toe en 17 nooit meer. In de tabel staan de cadeaus die het vaakst genoemd werden. Daarna heb ik de lijst voorgelegd aan Marieke, onze keukentester en oud-kok, en haar gevraagd wat zij zou geven. Zij streepte er nog een paar weg en zette er één bij.

Het patroon is duidelijk. Wat gebruikt wordt, doet één ding heel goed en wordt bij elke maaltijd gebruikt. Wat in de kast belandt, lost een probleem op dat niemand had. Hieronder de winnaars, per budget, met de prijzen zoals ze nu zijn bij Nederlandse winkels.

Tot € 25: klein, maar elke dag in de hand

Voor een surprise of een lootjescadeau is dit het budget. Het goede nieuws: de cadeaus die het meest gebruikt worden, zijn vaak niet duur.

• Een fijne rasp, zoals de Microplane Zester, rond de € 21. Voor citroenschil, Parmezaanse kaas, gember en knoflook. Vier van de vijf mensen die er een kregen, gebruiken hem nog elke week. Dex gebruikt hem zelfs voor nootmuskaat over de andijviestamppot.
• Een vleesthermometer met snelle uitlezing, vanaf ongeveer € 10 tot € 28. Prik hem in je kip of je rollade en je weet in een paar seconden of het gaar is. Mijn vader noemde hem "het beste cadeau dat hij nooit had gevraagd".
• Een goede dunschiller, een paar euro. Klinkt saai, maar een scherpe dunschiller maakt van een zak aardappels een klusje van vijf minuten in plaats van vijftien.
• Een set linnen theedoeken, rond de € 15 bij HEMA of Blokker. Koks gebruiken er tien per week. Niemand koopt ze zelf.

Wil je iets meer uitgeven, dan kom je bij de cadeaus die mensen jaren gebruiken.

Van € 25 tot € 60: de cadeaus die blijven

Dit is het budget waarin de meest gebruikte cadeaus zitten. Niet toevallig: voor dit geld koop je iets wat echt goed is, zonder te betalen voor een merknaam alleen.

Een digitale keukenweegschaal, zoals de Soehnle Page Profi 100 of 200, rond de € 26 tot € 29. Alle zes mensen die er een kregen, gebruiken hem nog elke week. Wie bakt, weet waarom: een cup is geen gram. Kies er een met een tarra-knop, zodat je in dezelfde kom kunt bijwegen, en met een bereik tot minstens 10 kilo voor als je een kalkoen of een pan soep wilt wegen.

Een koksmes van een goed basismerk, zoals de Victorinox Fibrox van 20 centimeter, rond de € 35 tot € 45. Geen mooi handvat van hout, wel een scherp en licht mes dat jarenlang meegaat. Marieke gebruikte zo'n mes twaalf jaar in de keuken van het eetcafé. "Elke kok in Nederland heeft er een gehad," zei ze. "En de meeste hebben hem nog."

Een slijpsteen, zoals de King 1000/6000 combisteen, rond de € 52. Eén kant om te slijpen, de andere om te polijsten. Dit was de verrassing van mijn rondvraag: drie van de vier mensen die er een kregen, gebruiken hem nog. Maar alleen als ze er een uitleg bij kregen.

Dex kreeg er vorig jaar een van zijn broer. Hij keek er een week naar, keek toen een filmpje van tien minuten en is nu degene die op verjaardagen de messen van de gastheer slijpt. Ongevraagd. Het ritueel duurt bij hem een kwartier: de steen tien minuten in een bak water, met de grove kant beginnen, het mes in een lage, vaste hoek en dan met de fijne kant afmaken. Een tomaat die je daarna snijdt, valt in plakjes uit elkaar zonder dat je drukt.

Een grote houten snijplank, minstens 40 bij 30 centimeter en drie centimeter dik, vanaf ongeveer € 35 bij HEMA, Blokker of bol.com. Een zware plank schuift niet weg en je hebt ruimte voor een hele ui en een bos peterselie naast elkaar. Mijn moeder kreeg er een van haar buurvrouw en gebruikt hem nu ook als serveerplank voor de bara op verjaardagen. Doe er een flesje snijplankolie bij, want hout dat niet geolied wordt, gaat barsten.

Mag het nog iets meer zijn? Dan kom je bij de cadeaus waar mensen over tien jaar nog over praten.

Van € 60 tot € 150: het grote cadeau

Hier zit de nummer één van mijn moeder, en het cadeau waarvoor ik dit jaar de surprise maak.

Een gietijzeren braadpan, zoals de BK Bourgogne van 24 centimeter, op het moment van schrijven rond de € 60 tot € 68. BK is een Nederlands merk dat al ruim honderd jaar pannen maakt, en de Bourgogne is een geëmailleerde gietijzeren pan met een zwaar deksel. Daarin kun je stoven op het vuur, in de oven en op inductie. Zes van de zeven mensen die er een kregen, gebruiken hem nog elke week.

Ik heb hem eerst laten testen voor ik hem kocht. Mijn tante heeft er een, en mijn moeder heeft hem twee zondagen geleend. Haar oordeel: de bonen brandden niet aan op de bodem, wat in haar oude dunne pan wel elke week gebeurde, en het vlees werd zachter in dezelfde tijd. Wat haar minder beviel: het gewicht. Met bonen en vlees erin is hij zwaar, en met haar pols moest ze hem met twee handen van het vuur tillen. Voor wie moeite heeft met tillen, is een lichtere pan van een paar kilo minder een beter cadeau.

Een koksmes van een stap hoger, zoals de Zwilling Pro van 20 centimeter, rond de € 78 tot € 95. Zwaarder dan de Victorinox, met een stalen kraag tussen lemmet en handvat waar je vinger veilig tegenaan ligt. Voor wie al een basismes heeft en dagelijks snijdt, voelt dit als een upgrade. Dex wil er een. Hij weet nog niet dat hij hem krijgt.

Een kookcursus. Marieke zette deze erbij, en ik vind hem goed. Een avond leren een vis schoon te maken of pasta te draaien, samen met degene die het cadeau krijgt. "Spullen hebben de meeste koks al," zei Marieke. "Tijd om iets nieuws te leren hebben ze bijna nooit."

Wat ik dit jaar zeker niet meer koop, staat in het volgende stuk. Het is de lijst die je kunt overslaan.

Wat je beter niet kunt geven

Uit de 17 cadeaus die nooit meer gebruikt worden, kwamen deze steeds terug:

• Gadgets die één ding doen: avocadosnijders, eiersnijders en kruidenscharen met vijf bladen. Een goed mes doet het allemaal.
• Messenblokken met tien of meer messen. Mensen gebruiken er twee, de rest wordt bot in het blok. Eén goed mes is beter dan tien matige.
• Een spiralizer. Sorry, mam.
• Grote apparaten voor één gerecht, zoals een fonduepan of een pizzaoven voor binnen, tenzij iemand er zelf om vraagt.
• Pannensets van tien stuks. Je verandert iemands hele keuken, en de meeste mensen gebruiken drie pannen.

"Ik heb drie keer een avocadosnijder gekregen. Ik eet geen avocado." Ahmed, 44, kookt elke dag voor zijn gezin van zes en kwam knippen op een dinsdag

Een goede vuistregel van Marieke: kijk in de keuken van degene voor wie je koopt. Wat ligt er altijd op het aanrecht? Dat is wat iemand gebruikt. Koop daar een betere versie van.

En dan iets wat in bijna geen enkele cadeaugids staat: vraag in de winkel om een ruilbon. Een mes dat niet lekker in de hand ligt of een braadpan in de verkeerde kleur kan dan zonder gedoe worden geruild, en de ontvanger ziet de prijs niet. Koop je online, onthoud dan dat de wettelijke bedenktijd van veertien dagen ingaat bij de levering. Een cadeau dat al begin november binnenkomt, kan na pakjesavond soms niet meer terug. Marieke gaf me er nog een tip bij: geef een mes of slijpsteen nooit kaal. Een mes met een beschermhoes, een slijpsteen met een briefje over de hoek waarin je slijpt. Dat kleine extraatje zorgt dat het cadeau gebruikt wordt, en niet uit voorzichtigheid in de la blijft liggen.

Black Friday, Sinterklaas en Kerst: wanneer koop je wat?

Black Friday valt dit jaar op 27 november, ruim een week voor pakjesavond. Dat is handig voor wie Sinterklaas viert. Koop dan wel op tijd en kijk naar de levertijd, want in de laatste week voor 5 december wil iedereen tegelijk iets bezorgd hebben.

Voor Sinterklaas werken de kleinere cadeaus het best: een rasp, een thermometer of een weegschaal past in een surprise, en het gedicht is de helft van het plezier. De braadpan en het betere mes zijn mooie Kerstcadeaus, of een gezamenlijk Sinterklaascadeau van de hele familie.

Mijn vader kreeg vorig jaar de weegschaal. Hij las eerst het hele gedicht voor, keek toen fronsend naar het apparaat en zei: "Ik weeg mijn vlees al veertig jaar op gevoel." De volgende ochtend stond hij in de keuken de hamburgers voor de barbecue af te wegen. Elk precies 150 gram. Hij heeft het nooit toegegeven, maar mijn moeder heeft een foto.

Een cadeau voor wie niet alleen kookt

Kookt degene voor wie je zoekt elke dag voor een groot gezin? Dan is een apparaat dat tijd scheelt soms meer waard dan nog een mes. Marieke kookte zes weken met de Ninja Foodi MAX Dual Zone voor vijf, en zette de Moccamaster KBG Select op een verjaardag met vijftien gasten aan het werk. Die laatste is een klassiek Nederlands cadeau voor wie veel visite heeft.

En is het cadeau voor iemand die meer met haar haar bezig is dan met de pannen? Dan is mijn test van de Airwrap Co-anda2x op krullend haar misschien iets voor je. Al onze reviews en gidsen vind je op de blog, en hoe we testen lees je bij zo testen wij.

Mijn lijst voor dit jaar

Na 41 gesprekken en een middag met Marieke is mijn eigen lijst kort. Mijn moeder krijgt de braadpan, in een surprise van karton in de vorm van een kookpan, met een gedicht over de spiralizer. Dex krijgt het Zwilling-mes. Mijn vader krijgt een thermometer, voor bij de weegschaal, zodat hij nu ook de temperatuur van zijn hamburgers op de graad kan meten.

Het belangrijkste wat ik heb geleerd: koop niet wat er leuk uitziet in de folder. Kijk naar wat iemand elke dag in handen heeft, en koop daar een betere versie van. Dat cadeau staat volgend jaar nog op het aanrecht, en niet in de kast boven de afzuigkap.

De spiralizer heb ik trouwens teruggevraagd. Ik ga er zelf courgette mee proberen. Ik geef het tot februari.

Veelgestelde vragen over keukencadeaus